Sự cầu toàn có gây hại đến sức khỏe tinh thần?

  • Bình luận:
  • 408 views

“Sự cầu toàn ảnh hưởng đến mọi mặt của cuộc sống chúng ta. Tôi cần mọi thứ đều hoàn hảo.” – trích lời một cô gái 23 tuổi. “Tôi đặt tiêu chuẩn rất cao cho bản thân, và nếu không đạt được, tôi sẽ coi thường chính mình.”

Điều này có quen thuộc với chúng ta? Sự cầu toàn có thể ảnh hưởng đến bất cứ ai, đặc biệt với những phụ nữ trẻ và đạt thành tựu lớn – những người lúc nào cũng chăm chút cho vẻ bề ngoài, hay ở lại công ty muộn để mày mò công việc dẫu nó không thể tốt lên ngay lập tức.

Phụ nữ trẻ và thành đạt thường đam mê công việc bỏ quên việc chăm sóc bản thân

 

Có thể chúng ta nghĩ về sự cầu toàn như một tính cách vô hại, nhưng thực ra cầu toàn gây tác động khá nguy hiểm đến sức khỏe tinh thần về lâu dài. Tạp chí khoa học Journal of Personality gần đây đăng tải một công trình nghiên cứu sâu về sự cầu toàn và nguy cơ tự tử, cụ thể là các áp lực đến từ bản thân và xã hội khiến con người dễ suy nghĩ về việc tự sát.

Tự tử là ví dụ nghiêm trọng nhất, nhưng sự cầu toàn còn liên quan đến hầu hết những vấn đề sức khỏe tinh thần. “Sự cầu toàn và rối loạn bữa ăn có xu hướng song hành, bên cạnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế, sự tuyệt vọng và lo âu”, theo Tiến sĩ tâm lí Nihara Krause, nhà nghiên cứu về sự cầu toàn và sức khỏe tinh thần.

“Khó mà biết được cầu toàn đến trước, hay liệu nó đến như một hậu quả cảm xúc rằng bạn không thể đạt được những gì mình muốn. Đôi khi, người ta vô cùng tuyệt vọng vì không thể đạt được tiêu chuẩn hoàn hảo mà mình đề ra”, theo lời chuyên gia Krause. “Mệt mỏi mãn tính là một dấu hiệu phổ biến, vì những người cầu toàn làm việc đến kiệt sức, vậy nên hãy cố gắng nghỉ ngơi đề hồi phục.”

“Nếu bạn bị stress mức độ cao, hay lòng tự trọng thấp, sự cầu toàn có thể là cách để bạn cảm thấy tích cực hơn. Bạn cảm nhận rằng nếu đạt được điều gì đó toàn mỹ nhất, nó sẽ bù đắp cho những mặt chưa tốt trong con người bạn.” – tiến sĩ Krause nói thêm.

Một cô gái 29 tuổi bị rối loạn stress sau sang chấn (PTSD), tuyệt vọng và lo âu, nói rằng cô ấy không ngừng muốn hoàn hảo: “Tôi cần đạt được mọi thứ trong đời ở mức tuyệt đối, và tôi đặt quá nhiều áp lực lên bản thân để có thời gian thư giãn.”

“Tôi cảm thấy xã hội yêu cầu mình phải có mọi thứ – chưa có gì là đủ khi làm việc tốt, và khi còn là sinh viên, tôi luôn bị hỏi về việc khi nào sẽ định cư và có bạn trai. Và rồi tôi hoàn toàn kiệt sức, cả thể chất lẫn tinh thần.” – cô gái nói.

Cầu toàn còn là nguyên nhân gây ra rối loạn nhân cách ranh giới (BPD). “Đó là nguồn gốc của những vấn đề về tự trọng bản thân. Tôi căm ghét chính mình khi không đạt được tiêu chuẩn hoặc mắc lỗi. Tôi cảm thấy dường như mình không còn cảm nhận mình là ai, mà chỉ có cảm giác về việc mình nên thế nào.”

Sự cầu toàn liên quan đến hầu hết những vấn đề về sức khỏe tinh thần

Trong phạm vi thực tế, điều này khiến công việc, học tập và các hoạt động xã hội trở thành một cuộc chiến thực sự. “Nếu không đạt điểm tốt, tôi cảm thấy mình thất bại. Thậm chí khi điểm tốt, nhưng chưa tối đa, tôi cũng không hài lòng. Tôi phải bắt đầu công việc nhiều tháng trước hạn nộp vì tôi sẽ xem đi xem lại nó, thay đổi hàng chục lần trước khi hài lòng với bản nháp đầu tiên.”

“Tôi không ngừng trăn trở trong ý nghĩ về việc phải ăn mặc, nói năng, cư xử thế nào. Khi có điều gì khác với mong muốn, tôi không thể rời suy nghĩ về nó, và mong mình có thể quay lại và thay đổi.”

Theo tiến sĩ Krause, những dấu hiệu cơ bản là: người cầu toàn vô cùng tận tâm, để ý từng chi tiết nhỏ nhặt nhất, đặt ra mục tiêu xa thực tế và vô cùng tỉ mỉ. Họ sẽ khó để chấp nhận bị chỉ trích hoặc góp ý, cũng như thường xuyên trì hoãn và khó hoàn thành công việc vì cảm thấy chưa đủ tốt.

Quá cầu toàn dẫn đến việc khó chấp nhận bị chỉ trích hay góp ý.

Nhưng chúng ta có thể làm gì đó tác động vào sự cầu toàn, hay nó chỉ đơn giản là một phần con người chúng ta? Ở một khía cạnh nào đó, sự cầu toàn chỉ là một phần con người. Nhưng khi nó trở nên nghiêm trọng, đến mức ảnh hưởng tiêu cực lên cuộc sống của chúng ta, nó được gọi là “cầu toàn bệnh lí”, và thường được chữa trị bằng liệu pháp hành vi nhận thức (CBT).
“Cầu toàn bệnh lí phụ thuộc rất nhiều vào sự đánh giá do chúng ta tự áp đặt hoặc người khác tạo ra”, tiến sĩ Krause giải thích. “Nó khiến bạn không ngừng theo đuổi tiêu chuẩn quá cao, bất kể hậu quả tiêu cực. Cơ bản là bạn vướng vào việc không thể đạt được yêu cầu tự đặt ra cho mình.”

Sự cầu toàn có thể là một động lực tuyệt vời, khiến gia tăng lòng tự trọng và cố gắng, ít nhất là trong ngắn hạn – nhưng rồi sẽ gây tiêu cực. Sau một thời gian dài chữa trị tại bệnh viện, bệnh nhân bị “cầu toàn bệnh lí” có hứng thú đến trường học: “Tìm ra điều tôi thực sự đam mê giúp tôi quay lại công việc bình thường. Nhưng nếu tôi không là người dẫn đầu, tôi vẫn rất dễ rơi vào vòng xoáy của việc nghĩ mình không đủ giỏi.” – một bệnh nhân chia sẻ.

May mắn là có những cách để giảm thiểu những tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm lí, nhưng ta cần phải bỏ qua mong muốn hoàn hảo bằng mọi giá. “Thay vì đặt ra những tiêu chuẩn quá xa, hãy cố gắng để mở rộng tiêu chuẩn. Nếu bạn tin rằng hiệu quả dưới 100% là thất bại, hãy nói với bản thân rằng từ 75% đến 100% là đã đủ tốt.” Tiến sĩ Krause cho biết.

Phụ nữ nên học cách chăm sóc bản thân, dành thời gian cho những giấc ngủ sâu.

Bạn có thể tập cách sống dung hòa với những điều chưa hoàn hảo bằng cách cho phép bản thân vượt ra khỏi vùng an toàn, và thử làm những việc bạn chưa tốt – có thể là thói quen mới hay một thử thách điên rồ. “Hãy để mình sai, và nghĩ rằng giá trị của bản thân không chỉ nằm ở hiệu quả công việc, mà là con người toàn vẹn của mình.” – theo tiến sĩ Krause.

Để không cầu toàn nữa là một quá trình dài, nên hãy từ từ và đừng trách bản thân nếu chưa thấy ngay kết quả. Bạn vẫn sẽ gặp vấn đề, nhưng rồi sẽ bắt đầu biết nhìn mọi thứ duy lí hơn, từ góc nhìn của mọi người. Mọi ảnh hưởng không mất đi ngay, nhưng ít nhất bạn sẽ nghĩ rằng bạn chẳng có gì để phải tự trách móc chính mình quá nhiều như thế.

Theo First For Women

Nguồn hình: Internet

Theo ấn phẩm Phong Cách Doanh Nhân



  • Bình luận: